Beynimiz ve sinir sistemimiz, çevremizi algılamamızda, yorumlamamızda, organların ve kasların görevini düzenlemede, düşünce ve duygu üretmemizde ve daha birçok konuda görev alırlar.
Beyin ve sinir cerrahisi, diğer adıyla Nöroşirürji, beyin, omurilik, merkezi ve periferik sinir sistemi dahil olmak üzere sinir sisteminin herhangi bir bölümünü etkileyen bozuklukların tedavisini kapsar. Tıp teknolojisindeki gelişmelerle birlikte günümüzde daha başarılı tedavi sonuçları alınabilmektedir.
Bu tedavi yöntemlerinden bazıları aşağıdaki gibidir:
- Skolyoz Kifoz Cerrahisi
- Bel Kayması Ameliyatı
- Kapalı Yöntem Beyin Tümörü Ameliyatı
- Uyanık Beyin Cerrahisi
- Omurga ve Omurilik Tümörü Ameliyatları
- Kapalı Yöntem Dar Kanal Ameliyatı
- Kapalı Yöntem Bel Fıtığı Ameliyatı
- Kapalı Yöntem Boyun Fıtığı Ameliyatı
Günümüzde elektronik aletlerin karşısında fazla zaman geçirmenin artmasıyla birlikte boyun fıtığı en sık rastlanan hastalıklar arasında yer almaktadır. Yer yer duruş bozuklarına neden olan boyun fıtığı hasta da şiddetli ağrılara da neden olabilmektedir.
Endoskopik boyun fıtığı ameliyatıyla bu hastalık çok daha kolay bir şekilde tedavi edilebilir hale gelmiştir.
Boyun fıtığı, boyun omurları arasındaki disklerin dışarı taşmasıyla oluşmaktadır. Dışarı taşan diskler kola ve parmaklara giden sinirleri ya da omuriliği sıkıştırır. Bu da hastada:
- Dengesizlik
- Yürümede zorluk
- Güçsüz kollar ve cisim tutarken zorlanma
- Parmak uçlarında ve kollarda uyuşma
- Omuzlar ve boyunda ağrı
gibi şikayetleri beraberinde getirebilir.
Ameliyat Öncesi
Ameliyat öncesinde hastaya bilgisayarlı tomografi, MR ve EMG testleri yapılarak genel sağlık durumu değerlendirilir.
Ameliyat
Ameliyat sırasında boyundan 6-7 mm’lik bir kesi yapılır. Bu kesiden endeskop yardımıyla fıtık olan bölgeye inilerek fıtık çıkarılır. Yaklaşık 30-60 dakika süren bu ameliyatta sağlıklı dokular ve boynun mekaniği korunur.
Ameliyat Sonrası
Endoskopik boyun fıtığı ameliyatı sonrasında hastanın konforu iyi düzeyde olmaktadır. Boyun ve kas ağrısı yaşama olasılıkları düşüktür. İyileşme süresi diğer ameliyatlara göre daha kısadır. Çoğunlukla hastanede kalmak gerekmez. Evde istirahat edilmesi önerilir.
Hasta ameliyat sonrasında günlük aktivitelerine devam edebilir. Birkaç gün yutmada güçlük, ses kısılması yaşanması normaldir. Ancak yara izinde açılma, akıntı veya şişlik gözlemlenmesi halinde mutlaka doktora bilgi verilmelidir.
Doktor tarafından verilen boyunluk kullanımına özen gösterilmelidir.
Kapalı yöntem beyin tümörü ameliyatı, hastanın burun deliklerinden girilerek yapılan bir operasyondur. Neştersiz yapılan bir ameliyat olduğu için çok daha risksiz ve kısa sürelidir.
Genetik sebepler, radyasyon, kafa travması gibi etkenler beyin tümörüne sebep olabilir. İlk başlarda belirti vermeyen beyin tümörleri sinsice büyüyerek tehlikeli seviyelere ulaşabilir. Büyük boyutlara ulaştığında bulunduğu bölgeye göre kişide belirti verebilir. Sıklıkla görülen belirtiler arasında kusma, bulantı ve baş ağrısı vardır.
Tedavi
Ameliyat sırasında sinüsten endoskop yardımıyla giriş yapılır. Beynin arkasındaki hipofiz bezine kadar ulaşılır. Tümör tamamen temizlenerek ameliyat bitirilir. Duruma göre buruna tampon yerleştirmek gerekebilir.
Ameliyat sonrasında hasta kısa sürede taburcu olup iyileşme sürecine girer.
Omurilik, beyinden kuyruk sokumuna kadar ilerleyen kısımdır. Bu kısım sayesinde insan vücudunda bölümler arası uyum sağlanır. Kol, gövde, beden arasında uyumu sağlayan bu kısımda omurga ya da omurilik tümörleri oluşabilmektedir. Erişkinlerde genelde boyun bölgesinde, çocuklarda ise göğüs ve bel bölgesindeki omurilikte tümöre rastlanır. Hastada ilk olarak boyun, sırt, bel ağrısı şikâyetleri görülebilir. Daha sonraki evrelerde ağrı istirahate, ilaçlara rağmen geçmemeye başlayınca omurga ve omurilik tümörü ameliyatları yapılır.
Ameliyat Süreci Tümör yakın bir bölgedeyse aspirasyon yöntemiyle biyopsi yapılır. Tümörün türü belirlenir. Omurganın sağlamlığına bakılır. Omurga sağlamlığı için gerekli görülürse vidalama yöntemi kullanılabilir. Bazı durumlarda tümör ameliyat edilemeyebilir. Bu durumlarda ağrıyı kesecek türden cerrahi yöntemler uygulanabilir. Omurga ve omurilik tümörü ameliyatları açık olarak mikrocerrahi yöntemiyle yapılabilmektir. Nöromonitörizasyon cihazı kullanılarak risk minimuma indirilir. Tümör çıkarılarak ameliyat tamamlanır. Ameliyat yaklaşık 4-5 saat sürer. Ameliyat Sonrası Ameliyat sonrası şiddetli ağrılar yaşanabilir bunun için doktorun verdiği kuvvetli ağrı kesicilerden yararlanılır. Yaklaşık 3 hafta sonra hasta normal hayatına dönebilir. Ancak iyileşme süresi hastanın ve tümörün durumuna göre değişiklik gösterebilir. Bu süreçte beslenmeye dikkat etmeli, ilaçlarını ihmal etmemelidir. Enfeksiyon kapmaması için yara yerinin bakımına özen gösterilmelidir.
SKOLYOZ – KİFOZ
Skolyoz, omurganın sağa ya da sola doğru eğriliğine verilen isimdir. Kız çocuklarında görülme olasılığı daha fazladır. Sebebi doğumsal ya da nedeni bilinmeyen durumlar olabilir. Skolyozu olan kişilerde kalça ve omuz asimetrik durur. Bir omuz daha öndedir. Tedavi Eğer skolyoz çok ilerlememişse tedavi ameliyatsız olarak yapılabilir. Erken teşhis bu yüzden çok önemlidir. Röntgen, manyetik rezonans görüntüleme, bilgisayarlı tomografi, skolyozmetre kullanılarak hastaya tanı konulur. Eğim 40 derecenin altındaysa konservatif tedavi uygulanabilir. Ağrı kesici ilaçlar, fizik tedavi, egzersiz, korse gibi yöntemler kullanılabilir. Eğim 40 derecenin üstündeyse cerrahi yönteme başvurmak gerekir.Skolyoz Ameliyatı Skolyoz cerrahisinde hastanın durumuna en uygun yöntem tercih edilir. Hastanın yaşı, hastalığın bölgesi gibi etkenler hangi yöntemin kullanılacağını belirler
Ameliyattaki asıl amaç omurganın düzeltilmesidir. Bunun için sırt veya bel bölgesine çubuk ve vidalar yerleştirilebilir. Kullanılan nöromonitörizasyon cihazıyla oluşabilecek riskleri minimuma indirilir. Ortalama 4-8 saat süren skolyoz ameliyatları risk taşıyan ameliyatlardandır. KİFOZ Halk dilinde kamburluk olarak bilinen kifoz, omurganın öne doğru eğilmesiyle oluşur. Bunun sebebi genellikle duruş bozukluğudur. Hastalar oluşan görüntüden, sırt ağrısından ve yorgunluktan şikayetçi olabilirler.
Kifoz Tedavisi Eğer sırt bölgesindeki eğrilik 40 derecenin üstündeyse egzersiz tedavisine başvurulur. 55-70 derece arasındaki eğriliklerde hastaya özel fizik tedavi uygulanır. Ancak eğim çok artmışsa, 70 derecenin üzerindeyse cerrahi müdahaleler yapılarak kamburluk düzeltilmelidir. Cerrahi müdahale sonrası hasta 24 saat sonra ayağa kaldırılır. 3-4 gün içinde hastaneden çıkışı yapılır. 3 ay sonra hasta hafif egzersizlere başlayabilir. Tam iyileşme 1 yıl sonunda gerçekleşir.
Uyanık Kraniotomi, yüksek hassasiyet gerektiren, anında sonucun görülmesi gereken beyin ameliyatlarında uygulanan bir yöntemdir. Beyindeki tümörün alınması esnasında hastaların konuşma, hareket etme gibi temel fonksiyonlarına zarar gelmesi riskini önlemek için uygulanır. Ortalama olarak 100 adet beyin ameliyatının 10 tanesi uyanık şekilde gerçekleştiriliyor. Bazı vakalarda uyanık beyin cerrahisi hayati önem taşısa da psikolojisi uygun olmayan hastalar için önerilmiyor.
Ameliyat Öncesi Ameliyat öncesinde MR çekilerek tümörün fonksiyonel bölgede olup olmadığı belirlenir. Fonksiyonel bölgede olmayan tümörler için uyanık kraniotomi yapılmasına gerek duyulmaz. Cerrahinin uyanık kraniotomi ile yapılmasına karar verildiyse ameliyat esnasında neler olacağı hastaya detaylı bir şekilde anlatılır.
Ameliyat Eğer tümör beynin yüzeysel kısmına yerleşmişse lokal anestezi tercih edilir. Fakat geniş kraniotomi yapılacaksa hasta kraniotomi sırasında uyutulup haritalama sırasında uyandırılır. Daha sonra tümör çıkarma ve kapanış esnasında tekrar uyutulur. Yaklaşık dört saat süren bir cerrahide hasta yaklaşık kırk dakika boyunca uyanık olur. Uyanık olduğu süreçte konuşma, hareket gibi temel fonksiyonlar kontrol edilir. Ameliyat Sonrası Ameliyattan 1 saat sonra komplikasyon kontrolü amaçlı hastaya tomografi çekilir. 24-72 saat içerisinde de MR çekimi yapılır. Tümörün tamamen temizlenip temizlenmediği kontrol edilir. Hastanın nöbet geçirmesi ihtimaline karşı ilaç enjekte edilebilir. Tam iyileşme yaklaşık 8 haftayı bulabilir.